Netwerken in China/ mei 2010

Afgelopen twee weken heb ik in China vertoefd. Met als doel het bezoeken van de Expo in Sjanghai hebben we er een rondreis aan gekoppeld om een goed beeld te krijgen van de Chinese cultuur. We zijn in verschillende steden geweest, hebben flink wat kilometers afgelegd (hetzij per vliegtuig, trein en boot) en daarmee getracht op te gaan in het dagelijkse leven van de Chinezen. Natuurlijk hebben we ook de toeristische trekpleisters niet aan ons voorbij laten gaan; het Terracottaleger, de Chinese Muur, Plein van de Hemelse Vrede, Tempel van de Hemel, het West Lake. Geweldig om te aanschouwen.

Maar deze bezienswaardigheden hebben een minder grote indruk op me gemaakt dan de open manier van omgaan met elkaar. Namelijk in alles wat je ziet, meemaakt en voelt om je heen, staan persoonlijke relaties centraal. Al van jongs af aan; buggy’s zie je niet, baby’s worden op de arm gedragen en actief ‘op gelijke hoogte’ betrokken in het familieleven. Restaurants kennen geen tafels voor twee; eten doe je in gezelschap met je collega’s, buren en familie. En s’ochtends langs de straten en in de stadsparken tref je groepen ouderen aan die elkaar allemaal opzoeken om samen oefeningen te doen, te zingen en te dansen. Erg mooi om te zien en tegelijkertijd confronterend te beseffen hoe ver dit in van ons eigen patroon af staat.

Dit samen doen en daarmee het opbouwen van sociaal kapitaal vind je ook terug in het Chinese zakenleven. Wij Westerlingen houden ons zakelijke netwerk vrijwel los van privénetwerken. We willen het niet riskeren dat financiële belangen onze privérelatie onder druk zetten. Andersom voorkomen we graag dat mogelijke spanningen in een privérelatie hun weerslag hebben op de zaken die we met iemand doen. En problemen in de thuissituatie laten we liever echt thuis dan mee te nemen naar ons werk. (Toch gebeurt dit, in de meeste gevallen in ons onderbewustzijn.) Dat maakt dat wij ons verplichten om verschillende rollen aan te nemen en we vinden het lastig als deze door elkaar heen gaan lopen. We gedragen ons overal anders. Op de werkvloer gedraag je je professioneel, anders dan wanneer je met vrienden in het café een pilsje drinkt en weer anders dan wanneer je op een verjaardag bent.

In China gaan mensen anders met elkaar om. Hier kent men geen scheidslijn tussen privé en zakelijke netwerken. In dit land bouw je aan relaties; niet alleen met familie en vrienden maar ook met collega’s en daarmee tegelijkertijd de mate waarin je elkaar dingen gunt. Zonder relaties ben je hier als individu nergens.Het is dan ook vrij normaal dat je bij de baas over de vloer komt en andersom. Dat doe je om de relatie tussen jou en je baas te onderhouden of te versterken. Dat zorgt er weer voor dat je elkaar sneller gunsten verleent, ook al werk je er over een tijd niet meer voor deze baas.

Ik ben ervan overtuigd dat wij van deze (Chinese) instelling veel kunnen leren. Het kan onze crisistijd ten goede komen. In plaats van dat er voortdurend gedacht en gesproken wordt over manieren om het geld te saneren. Uiteindelijk gaat het om de mens. Vernieuwing is ondenkbaar zonder mensen. Herstel is enkel mogelijk door herstel van de mens, herstel van werk en inspiratie en herstel van menswaardigheid. Als we hierin nu eens de Chinese omgangsvormen meenemen, met veel respect en openheid van elkaar, dan durf ik te stellen dat dit de wereld weer een beetje mooier kleurt!